Okolica

Spis treści

Dobre Miasto - (dawniej niem. Guttstadt, prus. Guddamistan) – miasto na Warmii w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dobre Miasto. Ośrodek usługowy i przemysłowy na Pojezierzu Olsztyńskim nad Łyną, ok. 25 km na północ od Olsztyna. Jedno z miast aglomeracji olsztyńskiej.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Według danych z 30 czerwca 2012 miasto miało 10 671 mieszkańców.

Dobre Miasto powstało w miejscu grodu pruskiego, położonego pośród bagien i rozlewisk, nad brzegiem rzeki Łyny, na sztucznej wyspie powstałej po przekopaniu kanału, tzw. Dużej Łyny dla potrzeb obronnych i potrzeb młyna. Nazwa miasta najprawdopodobniej wywodzi się od pruskiego słowa gudde oznaczającego krzak, zarośla. W dniu 26 grudnia 1329 biskup warmiński Henryk II Wogenap nadał osadzie prawa miejskie. Z 1336 pochodzi łaciński zapis miasta – Bona Civitas.

Herbem miasta jest jeleń trzymający w pysku gałązkę dębu z dwoma żołędziami, stojący na zielonej trawie. Patronką miasta jest święta Katarzyna Aleksandryjska.

Herb D.Miasto

Dobre Miasto było ośrodkiem dóbr biskupich, siedzibą kapituły kolegiackiej (do 1811), a także ośrodkiem handlu i rzemiosła. W 1466, na mocy postanowień pokoju toruńskiego wraz z całą Warmią, znalazło się w granicach inkorporowanych do Polski Prus Królewskich. W 1627 zostało zniszczone przez Szwedów, którzy zrabowali również cenną bibliotekę kapituły.

Do rozbiorów Dobre Miasto znajdowało się na autonomicznym obszarze podległym władzy biskupów warmińskich – Dominium Warmińskim. W 1772 dostało się pod zabór pruski. W latach 1865-1896 było siedzibą władz powiatu lidzbarskiego. W październiku 1810 dekretem króla Prus zlikwidowano kolegiatę, a w latach 1830-1834 wybudowano w mieście kościół ewangelicki, którego fundatorem był Fryderyk Wilhelm III, a projektantem Karl Friedrich Schinkel.

W 1939 liczyło 5931 mieszkańców. Formy nazewnicze do 1945 roku: niem. Guttstadt – inne nazwy: Guddestat, Godenstat, Gudinstat, Gutberg, Gutenstat, Guthenstadt, Guthinstadt), od 1946 oficjalnie Dobre Miasto.

Po wojnie miasto zostało odbudowane i rozbudowane. 14 maja 1960 prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński przywrócił do życia kapitułę kolegiacką w Dobrym Mieście.

Dobre Miasto położone jest w sercu historycznej Warmii, wśród przepięknych wód i lasów oraz malowniczych zakątków, na niewielkim wzniesieniu rozległej doliny rzeki Łyny. Na całej długości wschodnich granic przylegają do miasta Lasy Wichrowskie. Wśród malowniczych i lesistych terenów wytyczone są liczne trasy piesze i rowerowe. Jedna z nich przebiega obok jeziora Limajno zwanego „Perłą Warmii” posiadającego II klasę czystości wód, z licznymi zatoczkami i półwyspami oraz zadrzewioną wyspą. Czyste wody jeziora przyciągają licznych amatorów sportów wodnych i wędkowania. Sporą dawkę emocji może dać spływ kajakowy rzeką Łyną (11-ta co do długości w kraju), która przecina lasy płynąc krętym korytem wśród morenowych wzgórz.

Okolice Dobrego Miasta są bogate w liczne kapliczki warmińskie, przepiękne, stare kościoły i inne zabytki. Najbardziej znanym, jako miejsce odpustowe, jest barokowy kościół w Głotowie i wkomponowana w przyrodę Kalwaria Warmińska zwana Małą Jerozolimą.

Atrakcją Dobrego Miasta jest  najpiękniejszy i  największy  na Warmii kościół  z IV w. wybudowany na bagnie, typu halowego, który został obdarzony tytułem i godnością Bazyliki Mniejszej przez Papieża Jana Pawła II.

Kolejną atrakcją jest baszta zwana „bocianią”, od gnieżdżących się na jej szczycie bocianów.  Można tu obejrzeć dawne mapy biskupstwa warmińskiego, plany miasta, fotografie zabytkowych obiektów i starych dokumentów, a w sezonie letnim organizowane są wystawy malarstwa, grafiki, tkaniny artystycznej.

 Zabytki godne zwiedzania:

Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych – Bazylika Mniejsza 

Pochodząca z XIV wieku wspaniała gotycka kolegiata wybudowana w latach 1357-1389 na bagnie, przypuszczalnie na dębowych palach. Na jubileusz 600-lecia Papież Jan Paweł II 19 maja 1989 r. obdarzył tytułem i godnością Bazyliki Mniejszej. Wewnątrz kościoła znajdują się min.: rzeźba Madonny z XV wieku, ołtarz Tron łaski wykonany ok. 1500 roku przez uczniów Wita Stwosza, ołtarz Trójcy Świętej, bogato zdobiona ambona z 1693 roku, ołtarz główny ufundowany przez biskupa Adama Stanisława Grabowskiego z 1748r.

I Dobre Miasto KosciolKolegiata Dobre Miasto 1Kolegiata Dobre Miasto 16plikWarmia Dobre Miasto 3

 Kościół pw. Św. Mikołaja

- zbudowany w latach 1736-1741. Kościół posiada barokowe ołtarze z przełomu XVII i XVIII wieku. Obecnie jest świątynią parafialną obrządku ukraińsko-bizantyjskiego.

Dobre Miasto Kaplica Św Mikołaja 031obraz 381 38103

 Kościół ewangelicki – obecna Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna

- neoromański budynek wzniesiony w latach 1830-1834 według projektu architekta Karola Fryderyka Schinkla. Do 1945 roku mieścił się tu kościół ewangelicki. Po drugiej wojnie światowej i po pożarze w 1967 roku obiekt adaptowano na bibliotekę.

10438137 602317049897872 3236932080098350419 nBiblioteka

Baszta obronna zwana „Basztą Bocianią”

- jest to pozostałość po średniowiecznych murach obronnych. Jej nazwa pochodzi od gnieżdżących się na jej szczycie bocianów. Obecnie mieści się tu siedziba Oddziału Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”. W Baszcie Bocianiej znajduje się muzeum i galeria.

DSC00422.1DSC00402.1DSC00405.1DSC00407.1DSC00413.1

Skansen Miejski

- to jedno z najbardziej atrakcyjnych miejsc Dobrego Miasta, w którym odwiedzający mogą poznać historię Dobrego Miasta. W odrestaurowanych kamienicach z przełomu XVII/XVIII wieku odtworzono dawne zakłady rzemieślnicze: szewsko-rymarski, fryzjerski, pracownię fotograficzną, dom piekarza.

DSC00404.1DSC00419.1DSC00408.1DSC00414.1DSC00416.1